PM Matru Vandana Yojana: ગર્ભાવસ્થા એક સ્ત્રીના જીવનનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને નાજુક સમયગાળો હોય છે. આ સમય દરમિયાન યોગ્ય પોષણ, નિયમિત તબીબી તપાસ અને સંપૂર્ણ આરામ અત્યંત જરૂરી છે. પરંતુ આર્થિક રીતે નબળા પરિવારોની કામકાજી મહિલાઓ માટે આ એક મોટો પડકાર બની જાય છે. ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન કામ કરવામાં અસમર્થતા, વેતન ગુમાવવું અને વધતા તબીબી ખર્ચ આ પરિવારોને મુશ્કેલીમાં મૂકે છે.
આવી જ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ભારત સરકારે PM Matru Vandana Yojana શરૂ કરી છે. આ યોજના કામકાજી ગર્ભવતી મહિલાઓને તેમની વેતન ખોટ પૂરવવા અને યોગ્ય પોષણ મેળવવામાં મદદ કરે છે. આ લેખમાં આપણે PM Matru Vandana Yojana વિશે સંપૂર્ણ અને વિગતવાર માહિતી મેળવીશું.
PM Matru Vandana Yojana શું છે અને શા માટે શરૂ કરવામાં આવી?
PM Matru Vandana Yojana એ ભારત સરકારના મહિલા અને બાળ વિકાસ મંત્રાલય દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલી એક મહત્વાકાંક્ષી માતૃત્વ લાભ યોજના છે. આ યોજનાનો મુખ્ય હેતુ કામકાજી ગર્ભવતી મહિલાઓને તેમની ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન થતી વેતન ખોટની આંશિક ભરપાઈ કરવી અને તેમને યોગ્ય પોષણ મેળવવા માટે નાણાકીય સહાય પૂરી પાડવાનો છે.
PM Matru Vandana Yojana હેઠળ પાત્ર ગર્ભવતી મહિલાઓને પ્રથમ જીવંત બાળકના જન્મ માટે પાંચ હજાર રૂપિયાનું રોકડ પ્રોત્સાહન આપવામાં આવે છે. આ રકમ એકસાથે નહીં, પરંતુ ગર્ભાવસ્થાના વિવિધ તબક્કે ત્રણ હપ્તામાં આપવામાં આવે છે. જો લાભાર્થી જનની સુરક્ષા યોજના હેઠળ સંસ્થાકીય પ્રસૂતિ કરાવે તો કુલ છ હજાર રૂપિયા સુધીની સહાય મળી શકે છે.
આ યોજનાનો અમલ સમગ્ર દેશમાં આંગણવાડી કેન્દ્રો દ્વારા કરવામાં આવે છે. રાજ્યોમાં સમાજ કલ્યાણ અને સશક્તિકરણ વિભાગ તથા આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ વિભાગના સંકલનમાં આ યોજનાનો અમલ થાય છે.
PM Matru Vandana Yojana ના મુખ્ય હેતુઓ
PM Matru Vandana Yojana ની રચના કેટલાક સ્પષ્ટ અને મહત્વપૂર્ણ ઉદ્દેશ્યો સાથે કરવામાં આવી છે.
વેતન ખોટની આંશિક ભરપાઈ
અનેક કામકાજી મહિલાઓ અસંગઠિત ક્ષેત્રે કામ કરે છે જ્યાં માતૃત્વ રજાની કોઈ જોગવાઈ નથી હોતી. ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન અને પ્રસૂતિ પછી તેઓ કામ કરવામાં અસમર્થ હોય છે, જેથી તેમનો પગાર બંધ થઈ જાય છે અથવા ઘટી જાય છે. આ આર્થિક તણાવ ગર્ભવતી મહિલા અને તેના પરિવાર માટે મોટો બોજ બને છે.
PM Matru Vandana Yojana આ વેતન ખોટની આંશિક ભરપાઈ કરે છે જેથી મહિલા ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન યોગ્ય આરામ લઈ શકે અને કામની ચિંતા કર્યા વિના પોતાના અને બાળકના સ્વાસ્થ્ય પર ધ્યાન આપી શકે.
માતા અને બાળકના પોષણમાં સુધારો
ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન યોગ્ય પોષણ માતા અને બાળક બંનેના સ્વાસ્થ્ય માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. પરંતુ આર્થિક મર્યાદાઓને કારણે ઘણી મહિલાઓ પૌષ્ટિક આહાર મેળવવામાં અસમર્થ હોય છે. કુપોષણ, એનિમિયા અને અન્ય સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન ગંભીર ગૂંચવણો પેદા કરી શકે છે.
PM Matru Vandana Yojana દ્વારા મળતી નાણાકીય સહાયથી મહિલાઓ પૌષ્ટિક આહાર, ફળો, શાકભાજી, દૂધ, ઈંડા અને અન્ય જરૂરી પૂરક આહાર મેળવી શકે છે. આ તેમના અને તેમના હોણાર બાળકના સ્વાસ્થ્યમાં સુધારો લાવે છે.
સંસ્થાકીય પ્રસૂતિને પ્રોત્સાહન
આજે પણ ઘણી મહિલાઓ ઘરે જ પ્રસૂતિ કરાવે છે જે અત્યંત જોખમી હોય છે. PM Matru Vandana Yojana જનની સુરક્ષા યોજના સાથે જોડાયેલી છે જે સંસ્થાકીય પ્રસૂતિને પ્રોત્સાહન આપે છે.
હોસ્પિટલ અથવા આરોગ્ય કેન્દ્રમાં પ્રસૂતિ કરાવવાથી માતા અને શિશુ બંનેની સુરક્ષા વધે છે. તાલીમબદ્ધ સ્વાસ્થ્ય કર્મચારીઓ, જરૂરી તબીબી સુવિધાઓ અને કટોકટીની પરિસ્થિતિમાં તાત્કાલિક સારવાર ઉપલબ્ધ હોય છે.
બાળ મૃત્યુદર અને માતૃત્વ મૃત્યુદરમાં ઘટાડો
યોગ્ય પ્રસવપૂર્વ સંભાળ, પોષણ અને સંસ્થાકીય પ્રસૂતિથી બાળ મૃત્યુદર અને માતૃત્વ મૃત્યુદરમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરી શકાય છે. PM Matru Vandana Yojana આ દિશામાં મહત્વપૂર્ણ ફાળો આપે છે.
નિયમિત તબીબી તપાસ, યોગ્ય રસીકરણ અને સમયસર સારવારથી ગર્ભાવસ્થા અને પ્રસૂતિ દરમિયાન થતી ગૂંચવણોને ટાળી શકાય છે અથવા વહેલી તકે સારવાર કરી શકાય છે.
મહિલા સશક્તિકરણ
PM Matru Vandana Yojana હેઠળની સહાય રકમ સીધી મહિલાના બેંક ખાતામાં જમા કરવામાં આવે છે. આ તેમને આર્થિક રીતે સશક્ત બનાવે છે અને તેમને તેમની જરૂરિયાતો માટે નિર્ણય લેવાની સ્વતંત્રતા આપે છે.
આ અપ્રત્યક્ષ રીતે પરિવારમાં મહિલાની સ્થિતિને મજબૂત કરે છે અને લિંગ સમાનતાને પ્રોત્સાહન આપે છે.
PM Matru Vandana Yojana માટે પાત્રતા માપદંડ
PM Matru Vandana Yojana નો લાભ મેળવવા માટે અરજદારે કેટલાક આવશ્યક પાત્રતા માપદંડો પૂર્ણ કરવા જરૂરી છે.
મૂળભૂત પાત્રતા શરતો
લિંગ:
અરજદાર મહિલા હોવી આવશ્યક છે. આ યોજના ખાસ કરીને ગર્ભવતી અને સ્તનપાન કરાવતી માતાઓ માટે બનાવવામાં આવી છે.
ગર્ભાવસ્થા:
અરજદાર ગર્ભવતી હોવી જોઈએ. PM Matru Vandana Yojana માટે અરજી કરવા માટે ગર્ભાવસ્થાની પુષ્ટિ અને નોંધણી જરૂરી છે.
ઉંમર મર્યાદા:
અરજદારની ઉંમર ઓછામાં ઓછી ઓગણીસ વર્ષની હોવી જરૂરી છે. આ ઉંમર મર્યાદા માતા અને બાળક બંનેના સ્વાસ્થ્યની સુરક્ષા માટે નક્કી કરવામાં આવી છે. ઓગણીસ વર્ષથી ઓછી ઉંમરની કિશોરી માતાઓને વધુ સ્વાસ્થ્ય જોખમો હોય છે.
રોજગાર સંબંધિત પાત્રતા
કામકાજી મહિલા:
PM Matru Vandana Yojana મુખ્યત્વે કામકાજી મહિલાઓ માટે છે જેઓ ગર્ભાવસ્થાને કારણે વેતન ગુમાવે છે. જે મહિલાઓ કોઈ નોકરી કરતી નથી તેઓ માટે આ યોજના ડિઝાઇન કરવામાં આવી નથી.
અસંગઠિત ક્ષેત્રમાં કામ કરતી મહિલાઓ, દિવસ મજૂરી કરતી મહિલાઓ, ખેતમજૂર, ઘરકામ કરતી મહિલાઓ વગેરે આ યોજના માટે પાત્ર છે.
વેતન ખોટ:
અરજદારે સાબિત કરવું પડે છે કે ગર્ભાવસ્થાને કારણે તેમના પગારમાં ખોટ થઈ છે અથવા થવાની છે. આ યોજનાનો મૂળ હેતુ આ વેતન ખોટની ભરપાઈ કરવાનો છે.
બાળક સંબંધિત પાત્રતા
પ્રથમ જીવંત જન્મ:
PM Matru Vandana Yojana માત્ર પ્રથમ જીવંત બાળકના જન્મ માટે જ લાગુ પડે છે. જો કોઈ મહિલાને પહેલેથી જ એક જીવંત બાળક હોય તો તે આ યોજના માટે પાત્ર નથી.
“જીવંત જન્મ” એટલે બાળક જીવતું જન્મે અને જન્મ સમયે જીવંત હોય. કસુવાવડ અથવા મૃત જન્મના કિસ્સામાં અલગ નિયમો લાગુ પડે છે.
બીજા બાળક માટે વિશેષ શરત:
સામાન્ય રીતે આ યોજના પ્રથમ બાળક માટે જ છે. પરંતુ જો બીજું બાળક છોકરી હોય તો કેટલાક રાજ્યોમાં વિશેષ પ્રાવધાન હોઈ શકે છે. આ અંગે સ્થાનિક આંગણવાડી કેન્દ્ર પાસેથી માહિતી મેળવવી જોઈએ.
અપાત્ર શ્રેણીઓ
સરકારી કર્મચારીઓ:
કેન્દ્ર સરકાર, રાજ્ય સરકાર અથવા જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમમાં નિયમિત નોકરી કરતી મહિલાઓ PM Matru Vandana Yojana માટે પાત્ર નથી. કારણ કે તેઓને પહેલેથી જ માતૃત્વ રજા અને માતૃત્વ લાભ મળતા હોય છે.
જો કોઈ મહિલા તેમના એમ્પ્લોયર પાસેથી પેઇડ મેટરનિટી લીવ અથવા અન્ય કોઈ માતૃત્વ લાભ મેળવી રહી હોય તો તે આ યોજના માટે પાત્ર નથી.
અન્ય માતૃત્વ લાભ યોજના:
જે મહિલાઓ હાલના સમય માટે અમલમાં હોય તેવા કોઈપણ કાયદા હેઠળ સમાન લાભ પ્રાપ્ત કરી રહી હોય તેઓ PM Matru Vandana Yojana હેઠળ લાભ મેળવવા માટે હકદાર નથી. આ ડબલ લાભ ટાળવા માટે છે.
PM Matru Vandana Yojana હેઠળ મળતા લાભો
PM Matru Vandana Yojana હેઠળ પાત્ર લાભાર્થીઓને કુલ પાંચ હજાર રૂપિયા સુધીનું રોકડ પ્રોત્સાહન આપવામાં આવે છે. આ રકમ ત્રણ અલગ અલગ હપ્તામાં વિતરિત કરવામાં આવે છે.
પ્રથમ હપ્તો – એક હજાર રૂપિયા
પ્રથમ હપ્તાની રકમ એક હજાર રૂપિયા છે. આ રકમ ગર્ભાવસ્થાની વહેલી નોંધણી સમયે આપવામાં આવે છે.
ક્યારે મળે છે:
જ્યારે ગર્ભવતી મહિલા આંગણવાડી કેન્દ્ર અથવા માન્ય આરોગ્ય સુવિધા પર પોતાની ગર્ભાવસ્થાની નોંધણી કરાવે છે ત્યારે પ્રથમ હપ્તો મળે છે. વહેલી નોંધણી એટલે ગર્ભાવસ્થાના પ્રથમ ત્રણ મહિનામાં નોંધણી.
હેતુ:
આ રકમ ગર્ભાવસ્થાના પ્રારંભિક તબક્કામાં પૌષ્ટિક આહાર, આયર્ન અને ફોલિક એસિડની ગોળીઓ અને પ્રારંભિક તબીબી તપાસ માટે ઉપયોગી છે.
વહેલી નોંધણીને પ્રોત્સાહન આપવાથી મહિલાઓ સમયસર તબીબી સંભાળ મેળવે છે અને ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન થતી ગૂંચવણોને વહેલી તકે ઓળખી શકાય છે.
બીજો હપ્તો – બે હજાર રૂપિયા
બીજા હપ્તાની રકમ બે હજાર રૂપિયા છે.
ક્યારે મળે છે:
છેલ્લા માસિક સ્રાવના એકસો અસ્સી દિવસ પછી, એટલે કે ગર્ભાવસ્થાના લગભગ છ મહિના પછી આ હપ્તો મળે છે. આ હપ્તો મેળવવા માટે ઓછામાં ઓછી એક પ્રસવપૂર્વ તપાસ (ANC) પૂર્ણ કરેલી હોવી જરૂરી છે.
હેતુ:
ગર્ભાવસ્થાના મધ્ય તબક્કામાં માતાને વધુ પોષણની જરૂર પડે છે. આ રકમ પૌષ્ટિક આહાર, દૂધ, ફળો અને અન્ય જરૂરી પૂરક આહાર માટે ઉપયોગી છે.
આ હપ્તો નિયમિત પ્રસવપૂર્વ તપાસને પ્રોત્સાહન આપે છે જે માતા અને બાળક બંનેના સ્વાસ્થ્ય માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.
ત્રીજો હપ્તો – બે હજાર રૂપિયા
ત્રીજા અને અંતિમ હપ્તાની રકમ પણ બે હજાર રૂપિયા છે.
ક્યારે મળે છે:
બાળકના જન્મ પછી અને બાળકને બીસીજી, ઓપીવી, ડીપીટી અને હેપેટાઇટિસ-બી રસીકરણનું પ્રથમ ચક્ર પ્રાપ્ત થયા પછી આ હપ્તો મળે છે. સામાન્ય રીતે આ રસીકરણ બાળકના જન્મના ચૌદ અઠવાડિયા સુધીમાં પૂર્ણ થાય છે.
હેતુ:
આ રકમ પ્રસૂતિ પછીના સમયગાળામાં માતાના પોષણ અને આરોગ્ય સુધારવા માટે છે. સ્તનપાન કરાવતી માતાને વધારાનું પોષણ જરૂરી હોય છે જેથી બાળકને પર્યાપ્ત અને પૌષ્ટિક માતૃદૂધ મળે.
આ હપ્તો બાળકના રસીકરણને પ્રોત્સાહન આપે છે જે શિશુના સ્વાસ્થ્ય અને જીવન માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.
જનની સુરક્ષા યોજના સાથે સંયોજન
PM Matru Vandana Yojana ની સાથે જનની સુરક્ષા યોજનાનો પણ લાભ મળી શકે છે.
જો લાભાર્થી સરકારી હોસ્પિટલ અથવા માન્ય આરોગ્ય કેન્દ્રમાં સંસ્થાકીય પ્રસૂતિ કરાવે તો જનની સુરક્ષા યોજના હેઠળ વધારાનું પ્રોત્સાહન મળે છે.
જનની સુરક્ષા યોજના હેઠળ ગ્રામીણ વિસ્તારમાં ચૌદસો રૂપિયા અને શહેરી વિસ્તારમાં એક હજાર રૂપિયાનું પ્રોત્સાહન મળે છે. આ રકમ PM Matru Vandana Yojana ની રકમમાં ઉમેરવામાં આવે છે.
આમ, કુલ મળીને લાભાર્થીને સરેરાશ છ હજાર રૂપિયા સુધીની સહાય મળી શકે છે – PM Matru Vandana Yojana માંથી પાંચ હજાર રૂપિયા અને જનની સુરક્ષા યોજનામાંથી લગભગ એક હજાર રૂપિયા.
PM Matru Vandana Yojana માટે જરૂરી દસ્તાવેજો
PM Matru Vandana Yojana માટે અરજી કરતી વખતે કેટલાક આવશ્યક દસ્તાવેજો રજૂ કરવા જરૂરી છે. દસ્તાવેજો હપ્તા પ્રમાણે અલગ અલગ હોય છે.
પ્રથમ હપ્તા માટે જરૂરી દસ્તાવેજો
માતા અને બાળ સુરક્ષા કાર્ડ:
એમસીપી કાર્ડ જે આરોગ્ય કેન્દ્ર અથવા હોસ્પિટલમાંથી મળે છે તે આવશ્યક છે. આ કાર્ડમાં ગર્ભાવસ્થાની તમામ તબીબી માહિતી નોંધવામાં આવે છે.
આધાર કાર્ડ:
લાભાર્થીના આધાર કાર્ડની નકલ જરૂરી છે. આધાર કાર્ડ ઓળખ અને સરનામાંના પુરાવા તરીકે કામ આવે છે. PM Matru Vandana Yojana હેઠળ સહાય રકમ સીધી બેંક ખાતામાં જમા થાય છે તેથી આધાર બેંક સાથે જોડાયેલું હોવું આવશ્યક છે.
છેલ્લા માસિક સ્રાવની તારીખ:
એલએમપી તારીખ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે આ આધારે ગર્ભાવસ્થાની અવધિ અને અંદાજિત પ્રસૂતિ તારીખ નક્કી કરવામાં આવે છે. આ માહિતી એમસીપી કાર્ડમાં નોંધાયેલી હોય છે.
પ્રસવપૂર્વ તપાસની તારીખ:
પ્રથમ એએનસી તપાસની તારીખ દર્શાવતો દસ્તાવેજ જરૂરી છે.
પાત્રતા પ્રમાણપત્ર:
કેટલાક નિર્ધારિત પાત્રતા પ્રમાણપત્રોમાંથી એક રજૂ કરવું પડે છે જે સાબિત કરે કે લાભાર્થી PM Matru Vandana Yojana માટે પાત્ર છે. આમાં આવક પ્રમાણપત્ર, રોજગાર પ્રમાણપત્ર અથવા અન્ય સંબંધિત દસ્તાવેજ હોઈ શકે છે.
બીજા હપ્તા માટે જરૂરી દસ્તાવેજો
બીજા હપ્તા માટે પ્રથમ હપ્તાના તમામ દસ્તાવેજો સાથે નીચેના વધારાના દસ્તાવેજો જરૂરી છે:
પ્રસવપૂર્વ તપાસનો પુરાવો:
ઓછામાં ઓછી એક પ્રસવપૂર્વ તપાસ પૂર્ણ થયાનો પુરાવો જરૂરી છે. આ એમસીપી કાર્ડમાં નોંધાયેલ હોય છે અથવા આરોગ્ય કેન્દ્ર દ્વારા જારી કરાયેલ પ્રમાણપત્ર હોઈ શકે છે.
છ મહિનાની ગર્ભાવસ્થાનો પુરાવો:
એલએમપીથી એકસો અસ્સી દિવસ પૂર્ણ થયાનો પુરાવો જરૂરી છે. આ તારીખો આધારે ગણતરી કરવામાં આવે છે.
ત્રીજા હપ્તા માટે જરૂરી દસ્તાવેજો
ત્રીજા અને અંતિમ હપ્તા માટે નીચેના દસ્તાવેજો જરૂરી છે:
બાળ જન્મ પ્રમાણપત્ર:
બાળકનું જન્મ પ્રમાણપત્ર અથવા જન્મ નોંધણી પ્રમાણપત્ર જરૂરી છે. આ સાબિત કરે છે કે બાળકનો જન્મ નોંધાયો છે.
રસીકરણનો પુરાવો:
બાળકને બીસીજી, ઓપીવી, ડીપીટી અને હેપેટાઇટિસ-બી રસીકરણનું પ્રથમ ચક્ર પ્રાપ્ત થયાનો પુરાવો જરૂરી છે. આ સામાન્ય રીતે રસીકરણ કાર્ડમાં નોંધાયેલ હોય છે.
સામાન્ય રીતે આ રસીકરણ બાળકના જન્મના ચૌદ અઠવાડિયા સુધીમાં પૂર્ણ થાય છે.
આધાર કાર્ડ:
લાભાર્થીના આધાર કાર્ડની નકલ ફરીથી રજૂ કરવી પડી શકે છે.
બીજા બાળક માટે વિશેષ દસ્તાવેજો
જો બીજું બાળક છોકરી હોય અને કોઈ રાજ્યમાં તેના માટે વિશેષ પ્રાવધાન હોય તો નીચેના વધારાના દસ્તાવેજો જરૂરી પડી શકે છે:
પ્રથમ બાળકનું જન્મ પ્રમાણપત્ર
બીજા બાળકનું લિંગ દર્શાવતું જન્મ પ્રમાણપત્ર
વિશેષ પાત્રતા પ્રમાણપત્ર
બેંકિંગ દસ્તાવેજો
બેંક ખાતાની વિગતો:
PM Matru Vandana Yojana હેઠળની સહાય રકમ સીધી લાભાર્થીના બેંક ખાતામાં જમા કરવામાં આવે છે. તેથી બેંક પાસબુક અથવા કેન્સલ્ડ ચેકની નકલ જરૂરી છે.
બેંક ખાતામાં લાભાર્થીનું નામ, ખાતા નંબર, આઈએફએસસી કોડ અને બેંકની શાખાનું નામ સ્પષ્ટ દેખાતા હોવા જોઈએ.
આધાર-બેંક લિંકિંગ:
બેંક ખાતું આધાર કાર્ડ સાથે જોડાયેલું હોવું અત્યંત જરૂરી છે. જો આધાર-બેંક લિંકિંગ ન હોય તો ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર કામ કરશે નહીં અને રકમ ખાતામાં જમા થશે નહીં.
નોંધાયેલ મોબાઈલ નંબર:
બેંક ખાતા સાથે નોંધાયેલ મોબાઈલ નંબર સક્રિય હોવો જોઈએ. જ્યારે રકમ ખાતામાં જમા થાય છે ત્યારે આ નંબર પર એસએમએસ આવે છે.
PM Matru Vandana Yojana માટે ઓનલાઈન અરજી પ્રક્રિયા
PM Matru Vandana Yojana માટે અરજી કરવાની પ્રક્રિયા સરળ બનાવવામાં આવી છે. લાભાર્થી ઓનલાઈન અથવા આંગણવાડી કેન્દ્ર દ્વારા અરજી કરી શકે છે.
સ્વયં ઓનલાઈન અરજી
જો તમે જાતે ઓનલાઈન અરજી કરવા માંગતા હોવ તો તમે સત્તાવાર પોર્ટલ પર જઈને નોંધણી કરી શકો છો.
પગલું પ્રથમ – પોર્ટલ પર જાઓ:
PM Matru Vandana Yojana ની સત્તાવાર વેબસાઈટ https://pmmvy.nic.in પર જાઓ. આ મહિલા અને બાળ વિકાસ મંત્રાલયની સત્તાવાર વેબસાઈટ છે.
વેબસાઈટ ખુલ્યા પછી હોમપેજ પર લાભાર્થી લોગિન અથવા નવી નોંધણીનો વિકલ્પ શોધો.
પગલું બીજું – નવી નોંધણી:
જો તમે પ્રથમ વખત અરજી કરી રહ્યા હોવ તો “Beneficiary Registration” અથવા “નવી નોંધણી” વિકલ્પ પર ક્લિક કરો.
નોંધણી ફોર્મ ખુલશે જેમાં તમારી મૂળભૂત માહિતી ભરવાની રહેશે – નામ, આધાર નંબર, મોબાઈલ નંબર, સરનામું વગેરે.
તમારા આધાર નંબર પર ઓટીપી મોકલવામાં આવશે જેને દાખલ કરીને તમારી ઓળખની ચકાસણી થશે.
પગલું ત્રીજું – વિગતવાર માહિતી ભરો:
નોંધણી પછી તમારે વિગતવાર માહિતી ભરવાની રહેશે:
લાભાર્થીની સંપૂર્ણ માહિતી – નામ, પિતાનું નામ, જન્મ તારીખ, ઉંમર વગેરે
છેલ્લા માસિક સ્રાવની તારીખ (એલએમપી)
પ્રસવપૂર્વ તપાસની તારીખ (એએનસી)
પાત્રતા માપદંડ સંબંધિત માહિતી
બેંક ખાતાની વિગતો – ખાતા નંબર, આઈએફએસસી કોડ, બેંક અને શાખાનું નામ
જો બાળકનો જન્મ થઈ ગયો હોય તો – જન્મ તારીખ, રસીકરણની વિગતો
પગલું ચોથું – દસ્તાવેજો અપલોડ કરો:
તમામ માહિતી ભર્યા પછી જરૂરી દસ્તાવેજો સ્કેન કરી અપલોડ કરવાના રહેશે. દરેક દસ્તાવેજ માટે અલગ અપલોડ બટન હશે.
આધાર કાર્ડ, એમસીપી કાર્ડ, બેંક પાસબુક, જન્મ પ્રમાણપત્ર, રસીકરણ કાર્ડ વગેરે પીડીએફ અથવા જેપીજી ફોર્મેટમાં અપલોડ કરો.
પગલું પાંચમું – સબમિશન:
બધી માહિતી અને દસ્તાવેજો યોગ્ય રીતે ભર્યા પછી એકવાર સમીક્ષા કરો. ખાતરી કરો કે કોઈ ભૂલ નથી.
“Submit” બટન પર ક્લિક કરો. એક એપ્લિકેશન નંબર જનરેટ થશે જે સાચવી રાખો.
આંગણવાડી કેન્દ્ર દ્વારા અરજી
મોટાભાગના લાભાર્થીઓ આંગણવાડી કેન્દ્ર દ્વારા જ અરજી કરે છે. આ વધુ સરળ અને મદદરૂપ પ્રક્રિયા છે.
પગલું પ્રથમ – આંગણવાડી કેન્દ્રનો સંપર્ક કરો:
તમારા વિસ્તારના નજીકના આંગણવાડી કેન્દ્રમાં જાઓ અને આંગણવાડી કાર્યકર સાથે મળો. તેમને જણાવો કે તમે PM Matru Vandana Yojana માટે અરજી કરવા માંગો છો.
આશા વર્કર પણ આ પ્રક્રિયામાં મદદ કરી શકે છે.
પગલું બીજું – જરૂરી દસ્તાવેજો આપો:
આંગણવાડી કાર્યકરને તમામ જરૂરી દસ્તાવેજો આપો. તેઓ દસ્તાવેજોની ચકાસણી કરશે અને તમને યોગ્ય માર્ગદર્શન આપશે.
પગલું ત્રીજું – ફોર્મ ભરવામાં મદદ:
આંગણવાડી કાર્યકર PM Matru Vandana Yojana ના ફોર્મ ભરવામાં તમારી મદદ કરશે. તેઓ તમારી માહિતી સિસ્ટમમાં દાખલ કરશે અને ઓનલાઈન અરજી પૂર્ણ કરશે.
પગલું ચોથું – પુષ્ટિકરણ:
અરજી પૂર્ણ થયા પછી તમને એક રસીદ અથવા એપ્લિકેશન નંબર આપવામાં આવશે. આ સાચવી રાખો.
તમારા નોંધાયેલા મોબાઈલ નંબર પર પણ એસએમએસ આવશે.
હપ્તાવાર અરજી પ્રક્રિયા
PM Matru Vandana Yojana હેઠળ દરેક હપ્તા માટે અલગ અલગ અરજી કરવી પડે છે.
પ્રથમ હપ્તા માટે:
ગર્ભાવસ્થાની નોંધણી થયા પછી શક્ય તેટલી વહેલી તકે પ્રથમ હપ્તા માટે અરજી કરો. ફોર્મ 1A ભરવાનું રહે છે.
બીજા હપ્તા માટે:
એલએમપીના એકસો અસ્સી દિવસ પૂર્ણ થયા પછી બીજા હપ્તા માટે અરજી કરો. ફોર્મ 1B ભરવાનું રહે છે.
ત્રીજા હપ્તા માટે:
બાળકના જન્મ પછી અને રસીકરણનું પ્રથમ ચક્ર પૂર્ણ થયા પછી ત્રીજા હપ્તા માટે અરજી કરો. ફોર્મ 1C ભરવાનું રહે છે.
PM Matru Vandana Yojana ના ફોર્મ્સ
PM Matru Vandana Yojana માટે ત્રણ અલગ અલગ ફોર્મ છે જે દરેક હપ્તા માટે ભરવાના રહે છે.
ફોર્મ 1A – પ્રથમ હપ્તા માટે
ફોર્મ 1A પ્રથમ હપ્તા માટે છે જે ગર્ભાવસ્થાની વહેલી નોંધણી સમયે ભરવાનું રહે છે.
આ ફોર્મ મહિલા અને બાળ વિકાસ મંત્રાલયની વેબસાઈટ પરથી ડાઉનલોડ કરી શકાય છે: https://mpwcdmis.gov.in/Downloads/PMMVY/Form_1A.pdf
ફોર્મમાં લાભાર્થીની વ્યક્તિગત માહિતી, ગર્ભાવસ્થાની વિગતો, બેંક ખાતાની માહિતી અને પાત્રતા સંબંધિત વિગતો ભરવાની રહે છે.
ફોર્મ 1B – બીજા હપ્તા માટે
ફોર્મ 1B બીજા હપ્તા માટે છે જે ગર્ભાવસ્થાના છ મહિના પછી ભરવાનું રહે છે.
આ ફોર્મ પણ સત્તાવાર વેબસાઈટ પરથી ડાઉનલોડ કરી શકાય છે: https://mpwcdmis.gov.in/Downloads/PMMVY/Form_1B.pdf
ફોર્મમાં પ્રસવપૂર્વ તપાસની વિગતો, ગર્ભાવસ્થાની પ્રગતિ અને અન્ય આરોગ્ય સંબંધિત માહિતી ભરવાની રહે છે.
ફોર્મ 1C – ત્રીજા હપ્તા માટે
ફોર્મ 1C ત્રીજા અને અંતિમ હપ્તા માટે છે જે બાળકના જન્મ પછી ભરવાનું રહે છે.
આ ફોર્મ પણ સત્તાવાર વેબસાઈટ પરથી મેળવી શકાય છે: https://mpwcdmis.gov.in/Downloads/PMMVY/Form_1C.pdf
ફોર્મમાં બાળકના જન્મની વિગતો, રસીકરણની માહિતી અને પ્રસૂતિ પછીની સંભાળ સંબંધિત વિગતો ભરવાની રહે છે.
PM Matru Vandana Yojana ની સહાય રકમ કેવી રીતે મળે છે?
PM Matru Vandana Yojana હેઠળની સહાય રકમ ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર દ્વારા સીધી લાભાર્થીના બેંક ખાતામાં જમા કરવામાં આવે છે.
ડીબીટી પ્રક્રિયા
જ્યારે અરજી મંજૂર થાય છે અને તમામ શરતો પૂર્ણ થાય છે ત્યારે સિસ્ટમ દ્વારા સ્વયંસંચાલિત રીતે રકમ લાભાર્થીના બેંક ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા પારદર્શક છે અને કોઈ મધ્યસ્થી નથી હોતો. ભ્રષ્ટાચારની શક્યતા ન્યૂનતમ છે.
એસએમએસ જાણ
જ્યારે રકમ તમારા બેંક ખાતામાં જમા થાય છે ત્યારે તમારા નોંધાયેલા મોબાઈલ નંબર પર એસએમએસ આવે છે. આ એસએમએસમાં જમા થયેલી રકમ, તારીખ અને અન્ય વિગતો હોય છે.
સમયમર્યાદા
સામાન્ય રીતે અરજી મંજૂર થયા પછી પંદર થી ત્રીસ દિવસમાં રકમ ખાતામાં જમા થઈ જાય છે. જોકે કેટલીક વાર વહીવટી પ્રક્રિયાઓને કારણે થોડો વિલંબ થઈ શકે છે.
વિશેષ પરિસ્થિતિઓમાં PM Matru Vandana Yojana
કેટલીક વિશેષ પરિસ્થિતિઓમાં PM Matru Vandana Yojana ના નિયમો અલગ રીતે લાગુ પડે છે.
કસુવાવડના કિસ્સામાં
જો કોઈ મહિલાને કસુવાવડ થાય તો PM Matru Vandana Yojana હેઠળ સહાય કેવી રીતે મળશે તે કસુવાવડની તારીખ પર આધાર રાખે છે.
જો પ્રથમ હપ્તો પહેલેથી જ મળી ગયો હોય અને પછી કસુવાવડ થાય તો તે રકમ પરત કરવાની જરૂર નથી.
જો કસુવાવડ બીજા હપ્તા પહેલાં થાય તો માત્ર પ્રથમ હપ્તો જ મળશે. બાકીના હપ્તા મળશે નહીં.
ગર્ભાવસ્થા ક્યાં સુધી સક્રિય રહી તે આધારે હપ્તાઓ નક્કી થાય છે.
મૃત જન્મના કિસ્સામાં
જો બાળક મૃત જન્મે તો લાભાર્થીને ઓછામાં ઓછા બે હપ્તા મળશે – પ્રથમ અને બીજો હપ્તો.
ત્રીજો હપ્તો જીવંત જન્મ અને રસીકરણ સાથે જોડાયેલ હોવાથી મૃત જન્મના કિસ્સામાં તે મળશે નહીં.
જોકે આ એક દુઃખદ પરિસ્થિતિ છે અને સરકાર દ્વારા આવા કિસ્સાઓમાં સહાનુભૂતિપૂર્વક વર્તન કરવામાં આવે છે.
જોડિયા બાળકોના કિસ્સામાં
જો કોઈ મહિલાને જોડિયા કે તેથી વધુ બાળકો થાય તો પણ PM Matru Vandana Yojana હેઠળ એક જ વખતની સહાય મળે છે. બાળકોની સંખ્યાથી રકમમાં વધારો થતો નથી.
જોકે આવા કિસ્સાઓમાં વધારાની તબીબી સંભાળ અને પોષણની જરૂર હોય છે જે અન્ય સરકારી યોજનાઓ દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવી શકે છે.
સામાન્ય રીતે પૂછાતા પ્રશ્નો
હું ક્યારે બીજા હપ્તા માટે અરજી કરી શકું?
છેલ્લા માસિક સ્રાવના એકસો અસ્સી દિવસ પૂર્ણ થયા પછી બીજા હપ્તા માટે અરજી કરી શકાય છે. આ લગભગ ગર્ભાવસ્થાના છ મહિના બાદ થાય છે.
શું મને તમામ ત્રણેય હપ્તા એક સાથે મળી શકે છે?
ના, PM Matru Vandana Yojana હેઠળ રકમ ત્રણ અલગ અલગ હપ્તામાં આપવામાં આવે છે. દરેક હપ્તા માટે અલગ અલગ શરતો પૂર્ણ કરવી પડે છે અને દરેક તબક્કે અરજી કરવી પડે છે.
જો હું પહેલેથી જ મારા એમ્પ્લોયર પાસેથી પેઇડ મેટરનિટી લીવ મેળવી રહી છું તો શું હું આ યોજના માટે પાત્ર છું?
ના, જો તમે પહેલેથી જ તમારા એમ્પ્લોયર પાસેથી કોઈપણ પેઈડ મેટરનિટી લાભ મેળવી રહ્યા છો તો તમે PM Matru Vandana Yojana માટે પાત્ર નથી. આ ડબલ લાભ ટાળવા માટે છે.
શું સરકારી નોકરીમાં કામ કરતી મહિલાઓ આ યોજનાનો લાભ લઈ શકે છે?
ના, કેન્દ્ર સરકાર, રાજ્ય સરકાર અથવા જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમમાં નિયમિત નોકરી કરતી મહિલાઓ આ યોજના માટે પાત્ર નથી કારણ કે તેમને પહેલેથી જ માતૃત્વ લાભ મળે છે.
જો મારું બેંક ખાતું આધાર સાથે જોડાયેલું નથી તો શું થશે?
PM Matru Vandana Yojana હેઠળ સહાય રકમ ડીબીટી દ્વારા આપવામાં આવે છે જે માટે બેંક ખાતું આધાર સાથે જોડાયેલું હોવું આવશ્યક છે. જો લિંકિંગ નથી તો રકમ ટ્રાન્સફર થશે નહીં. તેથી વહેલી તકે બેંકમાં જઈને આધાર-બેંક લિંકિંગ કરાવી લો.
શું બીજા બાળક માટે પણ આ યોજનાનો લાભ મળી શકે છે?
સામાન્ય રીતે PM Matru Vandana Yojana માત્ર પ્રથમ જીવંત બાળક માટે જ લાગુ પડે છે. જોકે જો બીજું બાળક છોકરી હોય તો કેટલાક રાજ્યોમાં વિશેષ પ્રાવધાન હોઈ શકે છે. આ અંગે સ્થાનિક આંગણવાડી કેન્દ્ર પાસેથી માહિતી મેળવવી જોઈએ.
અરજી નામંજૂર થાય તો શું કરવું?
જો તમારી અરજી નામંજૂર થાય તો તમને કારણ સહિત જાણ કરવામાં આવશે. તમે આંગણવાડી સુપરવાઈઝર અથવા બાળ વિકાસ પ્રોજેક્ટ અધિકારી પાસે અપીલ કરી શકો છો.
નિષ્કર્ષ
PM Matru Vandana Yojana એ ભારત સરકારની એક મહત્વપૂર્ણ અને સંવેદનશીલ યોજના છે જે કામકાજી ગર્ભવતી મહિલાઓને તેમના સૌથી નાજુક સમયમાં આર્થિક સહાય પૂરી પાડે છે. આ યોજના માત્ર નાણાકીય મદદ જ નહીં, પરંતુ માતા અને બાળકના સ્વાસ્થ્યની સુરક્ષા, નિયમિત તબીબી સંભાળને પ્રોત્સાહન અને મહિલા સશક્તિકરણનું એક મજબૂત માધ્યમ છે.
છ હજાર રૂપિયા સુધીની સહાય એક ગરીબ પરિવાર માટે નોંધપાત્ર મદદરૂપ છે. આ રકમથી ગર્ભવતી મહિલા યોગ્ય પોષણ મેળવી શકે છે, જરૂરી તબીબી તપાસ કરાવી શકે છે અને વેતન ખોટની ચિંતા વિના પોતાના અને તેના બાળકના સ્વાસ્થ્ય પર ધ્યાન આપી શકે છે.
જો તમે અથવા તમારા પરિચિત કોઈ ગર્ભવતી મહિલા PM Matru Vandana Yojana માટે પાત્ર હોવ તો આ યોજનાનો લાભ અવશ્ય લો. નજીકના આંગણવાડી કેન્દ્રનો સંપર્ક કરો અથવા સત્તાવાર વેબસાઈટ પર જઈને વધુ માહિતી મેળવો અને યોગ્ય રીતે અરજી કરો.
યાદ રાખો કે સ્વસ્થ માતા એ સ્વસ્થ બાળક અને સ્વસ્થ સમાજની પાયારૂપ છે. PM Matru Vandana Yojana આ દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે જેનો લાભ દરેક પાત્ર મહિલાએ લેવો જોઈએ.
Read More
- NDTV India is Hindi News Website. Read Hindi News, Latest Hindi News, Today Hindi News, Breaking Hindi News, Hindi Samachar
- Today’s news: Get latest and Breaking News on Politics, Business, Lifestyle, Entertainment and Sports along with News updates from around the world.
- Read the Latest News Updates online related to India, World and US business and economy.
- Times of India: News – Breaking News, Latest News, India.